Refsiaðgerðir gegn Rússlandi: Urals-afsláttur þrengist og asísk ríki sameinast

Afsláttur á rússneskri Urals-hráolíu gagnvart Brent-viðmiðuninni hefur minnkað verulega á síðustu mánuðum, þrátt fyrir hertar refsiaðgerðir Vesturlanda. Afslátturinn, sem fór yfir 30 Bandaríkjadali á tunnu árið 2022, er nú aðeins um 10 til 12 dalir. Þetta bendir til þess að rússneski olíuútflutningurinn hafi aðlagast nýju landfræðilegu landslagi.

Helstu kaupendurnir eru áfram Indland og Kína, sem saman taka við um 80% af útflutningi Rússlands. Indversk fyrirtæki á borð við Reliance Industries og Indian Oil Corporation, ásamt kínverskum Sinopec og einkareknum „teketils“ hreinsistöðvum í Shandong-héraði, hafa sameinað innkaup sín til að knýja fram betri kjör og deila siglingaáhættu.

G7-ríkin og Evrópusambandið settu verðþak upp á 60 dali á tunnu á rússneska olíu árið 2022 til að halda framleiðslunni á markaði en draga úr tekjum Kreml. Hins vegar nota Rússar nú „skuggaflota“ af yfir 600 tankskipum sem sigla undir fánum Panama, Marshall-eyja og Gabon, oft með óljósum eigendaskráningum og óvissri tryggingu. Bandaríska fjármálaráðuneytið hefur sett yfir 200 skip á svartlista síðan í janúar.

Fyrir Ísland eru tengingar við þetta mál óbeinar. Ísland fylgir refsiaðgerðum Evrópusambandsins sem aðildarríki EES og hefur stöðvað bein viðskipti við rússnesk olíufyrirtæki. Engu að síður berast skip og varningur með óbeinum tengingum við rússneskt eldsneyti til hafna á Norður-Atlantshafi, og íslenskar tryggingarmiðstöðvar þurfa að gæta þess vandlega að skip sem þjónustuð eru í Reykjavík og á Reyðarfirði brjóti ekki gegn alþjóðlegum reglum.

Pólitísk áhrif eru veruleg. Aukin nálgun Indlands og Kína við Rússland hefur veikt valdjafnvægið innan G20. Á sama tíma hafa tyrknesk og emirísk fyrirtæki orðið milliliðir í endurseldri rússneskri olíuvöru, sem oft endar í Evrópu eftir hreinsun. Þetta hefur leitt til þess að Evrópusambandið er nú að íhuga frekari aðgerðir gegn slíkri „þvegnu“ olíu fyrir 15. refsiaðgerðapakkanum sínum.

Á orkuskiptasviði bendir þróunin til þess að ráðandi áhrif jarðefnaeldsneytis á alþjóðastjórnmál verði áfram veruleg um árabil. Fyrir Ísland styrkir þetta rök fyrir áframhaldandi fjárfestingu í grænni innlendri orkuframleiðslu, þar á meðal stækkun jarðvarmavirkjana á Hellisheiði og uppbyggingu vetnisinnviða. Sigurganga Landsvirkjunar í að selja vottaða græna orku með upprunaábyrgð til evrópskra fyrirtækja sem vilja forðast tengingar við Rússland gæti orðið mikilvægur tekjustofn á næstu árum.