NEOM græna vetnisverkefnið hefst formlega: viðskiptaframleiðsla að bresta á
Risaverkefnið í NEOM í Sádi-Arabíu hefur hafið viðskiptaframleiðslu á grænu vetni. Þróunin hefur þýðingu fyrir íslenska græna vetnisstefnu.
Risavaxið verkefni á sviði græns vetnis í borgarsvæðinu NEOM við Rauðahafsströnd Sádi-Arabíu hefur hafið viðskiptaframleiðslu, samkvæmt tilkynningu frá NEOM Green Hydrogen Company (NGHC). Stöðin, sem hefur kostað um átta og hálfan milljarð Bandaríkjadala, mun framleiða allt að 600 tonn af grænu vetni á dag þegar hún nær fullum afköstum.
Verkefnið er sameiginlegt átak Saudi-arabíska fyrirtækisins ACWA Power, bandaríska Air Products og NEOM-fjárfestingafélagsins. Það byggir á fjórum gígawöttum af sól- og vindorku sem knýja stærsta rafgreiningarbúnað heims, framleitt af þýska iðnsamsteypunni Thyssenkrupp Uhde. Grænt vetnið er síðan breytt í 1,2 milljónir tonna af grænu ammoníaki á ári, sem er auðveldara að flytja yfir höf.
Aðalkaupandi framleiðslunnar er Air Products í Bandaríkjunum, sem mun dreifa ammoníakinu til Evrópu og Asíu. Tilboðsverð liggur á bilinu 700 til 1.000 Bandaríkjadalir á tonn af ammoníaki, sem er enn umtalsvert hærra en grátt ammoníak framleitt úr jarðgasi, en samkeppnishæft þegar kolefnisgjöld eru tekin með í reikninginn.
Fyrir Ísland er þetta áhugaverð þróun. Landsvirkjun, í samstarfi við þýska fyrirtæki á borð við Linde og Siemens Energy, skoðar framleiðslu á grænu vetni og rafeldsneyti á Reykjanesi og við Búrfellsvirkjun. Íslenska sérstaðan er sú að jarðvarmi og vatnsafl framleiða rafmagn allan sólarhringinn, ólíkt sól- og vindorkunni í NEOM sem er sveiflukennd. Þetta gefur íslensku vetni hærri nýtingu á rafgreinunum og lægri framleiðslukostnað á einingu.
Carbon Recycling International í Svartsengi hefur þegar framleitt metanól úr koltvísýringi og endurnýjanlegri raforku í áratug. Ný verkefni á borð við Hydrogen Ventures á Grundartanga miða að útflutningi á fljótandi vetni eða ammoníaki til Rotterdam og Hamborg, þar sem evrópskar hreinsistöðvar og stáliðjur þurfa að uppfylla strangar kröfur í Fit for 55 áætluninni.
Áskoranir NEOM-verkefnisins eru þó margar. Vatnsfrekt rafgreiningarferli krefst afsöltunar á sjó, og hitastig í eyðimörkinni dregur úr afköstum sólarsella. Að auki hafa mannréttindasamtök gagnrýnt aðstæður farandverkamanna og brottflutning Howeitat-ættbálksins. Þrátt fyrir það er NEOM talið vera fyrirmynd fyrir önnur ríki sem horfa til vetnis sem útflutningsvöru, og Ísland gæti hagnast á því að taka þátt í samkeppninni snemma, áður en markaðurinn fyllist.
