Latijns-Amerikaanse raffinage-uitbreiding: Dos Bocas in Mexico en Cubaanse projecten gaan vooruit
Mexico's Dos Bocas-raffinaderij en Cubaanse renovatieprojecten herstructureren de Latijns-Amerikaanse markt. Antwerpen ziet de uitvoer van geraffineerde producten dalen.
De Latijns-Amerikaanse raffinage-sector ondergaat een grondige transformatie, met de opschaling van de Mexicaanse Dos Bocas-raffinaderij en nieuwe Cubaanse projecten als belangrijkste hefbomen. De raffinaderij van Olmeca in Dos Bocas, gebouwd door staatsbedrijf Pemex op de kust van Tabasco, heeft een nominale capaciteit van 340.000 vaten per dag en kostte uiteindelijk meer dan 17 miljard dollar – meer dan het dubbele van het oorspronkelijke budget.
Hoewel de officiële inhuldiging al in 2022 plaatsvond, draaide de raffinaderij lange tijd op gereduceerde capaciteit door technische problemen. Volgens recente cijfers van Pemex bedraagt de actuele doorvoer ongeveer 240.000 vaten per dag, met als doel om eind 2026 vol vermogen te bereiken. De installatie verwerkt voornamelijk zware Maya-crude en produceert ULSD-diesel en benzine voor de binnenlandse markt. Mexico, dat traditioneel een grote importeur van geraffineerde producten uit de Amerikaanse Golfkust was, beoogt zelfvoorzienend te worden tegen 2027.
Op Cuba lopen parallelle initiatieven. Het eiland werkt samen met Russische, Iraanse en Venezolaanse partners aan de modernisering van de Cienfuegos-raffinaderij, met een streefcapaciteit van 150.000 vaten per dag. Daarnaast is er een project voor een nieuwe biodieselinstallatie in Matanzas. Deze investeringen zijn deels gemotiveerd door de Amerikaanse sancties die de import van geraffineerde producten bemoeilijken.
Voor de Haven van Antwerpen heeft de Latijns-Amerikaanse zelfvoorziening commerciële gevolgen. Antwerpse raffinaderijen, waaronder TotalEnergies en de site van Gunvor in Zeebrugge, exporteerden tot recent significante hoeveelheden middendistillaten naar Mexico en het Caraïbisch gebied. In 2023 verzond België ongeveer 18 miljoen ton geraffineerde producten via de haven, waarvan circa 7 procent richting Latijns-Amerika ging. Deze stroom daalt nu structureel met naar schatting 35 procent over de komende drie jaar.
Tegelijk creëert deze verschuiving ook kansen. De Antwerpse cluster kan zich heroriënteren op specialty products en luchtvaartbrandstof voor de Noord-Atlantische corridor. Bovendien profiteren scheepvaartbedrijven zoals CMB en Euronav van langere vaarafstanden voor schone producten, omdat de markt verder fragmenteert. De gemiddelde tonmile-vraag voor productentankers steeg in 2025 met 8 procent, deels door de regionale herverdeling.
Op geopolitiek vlak versterkt deze evolutie de Latijns-Amerikaanse energiesoevereiniteit, maar brengt het ook risico's mee. Pemex worstelt met een schuldenlast boven 105 miljard dollar, en kredietbeoordelaars Moody's en Fitch hebben de Mexicaanse oliereus tot junk-status afgewaardeerd. De Belgische bankensector, met name KBC en BNP Paribas Fortis, beperkt zijn financiering aan dergelijke projecten en focust eerder op klimaatconforme exposure. Voor de Belgische overheid blijft dialoog met Latijns-Amerikaanse partners belangrijk, niet alleen voor energie maar ook voor kritieke mineralen zoals lithium uit Chili en koper uit Peru, essentieel voor de waterstof- en batterijwaardeketens van morgen.
