Hægari vöxtur rafbíla: olíuhreinsistöðvar hækka spár um bensínneyslu 2026
Eftirspurn eftir rafbílum vex hægar en spáð var og hreinsistöðvar endurskoða bensínútlit 2026 til hækkunar. Íslenskur rafbílamarkaður helst þó sterkur.
Stærstu olíuhreinsistöðvar heims hafa endurskoðað spár sínar um bensínneyslu árið 2026 til hækkunar, eftir að sala á rafmagnsbílum (EV) í Evrópu og Bandaríkjunum hefur vaxið hægar en gert var ráð fyrir. Hreinsistöðvar á borð við Marathon Petroleum, Valero, Phillips 66 og Shell hafa allar nefnt hægari orkuskipti sem þátt í bjartsýnari afkomuhorfum.
Samkvæmt tölum frá ACEA, samtökum evrópskra bílaframleiðenda, féll markaðshlutdeild rafbíla í nýskráningum úr 14,6% í 13,5% milli ára, sem var fyrsti samdráttur í áratug. Helstu ástæðurnar eru afnám eða lækkun ríkisstyrkja í Þýskalandi, Frakklandi og Bretlandi, hátt vaxtastig og samkeppni frá ódýrari kínverskum framleiðendum sem evrópska sambandið hefur svarað með tollum á BYD, SAIC og Geely.
Þetta hefur skapað skammtímahagnað fyrir hreinsistöðvar. Spáin um eftirspurn eftir bensíni í Bandaríkjunum árið 2026 er nú 8,9 milljónir tunna á dag, sem er 200 þúsund tunnum hærra en spáð var fyrir hálfu ári. Hreinsiálag, þ.e. munurinn á verði hráolíu og fullunninnar olíuvöru, hefur hækkað um 15% á Atlantshafsmörkuðum.
Ísland er hér áhugaverður útúrdúr. Þrátt fyrir alþjóðlegan hægagang heldur rafbílavæðingin áfram af krafti. Yfir 60% nýskráðra fólksbifreiða árið 2025 voru hreinir rafbílar eða tengiltvinnbílar, samkvæmt Samgöngustofu, sem er hæsta hlutfall í Evrópu á eftir Noregi. Lágt raforkuverð frá Landsvirkjun, sem er einungis um þriðjungur af því sem þýskir neytendur greiða, ásamt skattaívilnunum og dreifðu hleðsluneti ON og Ísorku, viðheldur áfram skriðþunganum.
Engu að síður finnur íslenski markaðurinn fyrir alþjóðlegri þróun. Notaðir bensínbílar eru fluttir inn í auknum mæli vegna verðlækkana erlendis, og íslensk olíufélög, N1, Olís og Skeljungur, hafa endurskoðað fjárfestingaráætlanir í hleðslustöðvum og halda eldri bensínstöðvum lengur í rekstri en áður var áætlað.
Á heimsvísu er Alþjóðaorkumálastofnunin (IEA) þó ennþá þeirrar skoðunar að hámarki eftirspurnar eftir olíu verði náð fyrir lok þessa áratugar. Kína, þar sem rafbílar eru nú meirihluti nýskráninga, er drifkraftur þessarar þróunar. BloombergNEF spáir því að hægur vöxtur í Vesturlöndum sé tímabundinn og að ný kynslóð ódýrari rafbíla með natríum-jóna rafhlöðum muni endurvekja sölu eftir 2027. Fyrir Ísland þýðir þetta að stefna í átt að jarðefnaeldsneytislausum samgöngum fyrir 2040 er enn raunhæf, en kallar á áframhaldandi fjárfestingu í innviðum.
