Permian-lægðin í Bandaríkjunum: Metframleiðsla þrátt fyrir færri borpalla

Permian-lægðin í vesturhluta Texas og Nýju-Mexíkó hefur sett nýtt heimsmet í olíuframleiðslu, með yfir 6,5 milljónir tunna á dag, þrátt fyrir að virkir borpallar hafi fækkað um nær 20% á síðustu átján mánuðum. Að sögn bandarísku orkumálastofnunarinnar (EIA) er þetta skýrt merki um að framleiðni á hvern borpall hefur stóraukist með tilkomu nýrrar tækni.

Helstu fyrirtækin á svæðinu, ExxonMobil eftir kaup þeirra á Pioneer Natural Resources fyrir 60 milljarða Bandaríkjadala, Chevron, ConocoPhillips og Diamondback Energy, hafa innleitt lengri láréttar boranir, allt að 4,5 kílómetra, ásamt fjölþrepa vatnsbrotunar (e. fracking) tækni sem nýtir gervigreind til að hámarka jarðlagaval.

Þessi þróun hefur djúpstæð áhrif á heimsmarkað. Á meðan OPEC+ heldur aftur af framleiðslu sinni, fyllir bandarísk hráolía af WTI-tegund í auknum mæli það tóm sem skapast. Útflutningur frá Bandaríkjunum nálgast nú 4,5 milljónir tunna á dag og endar í auknum mæli í Evrópu og Asíu. Þetta hefur áhrif á verðmyndun á Brent-vísitölunni, sem ræður mestu um eldsneytisverð á Íslandi.

Á Íslandi er olíuinnflutningur, þar á meðal til skipa- og flugsamgangna, nátengdur verðþróun á alþjóðamörkuðum. Olíufélögin N1, Olís og Skeljungur kaupa stóran hluta sinnar olíu frá hreinsistöðvum í Norður-Evrópu sem aftur reiða sig á sífellt fjölbreyttara framboð, þar á meðal létta WTI-olíu. Þetta hefur dregið úr verðsveiflum gagnvart neytendum þegar átök eiga sér stað í Miðausturlöndum.

Þrátt fyrir framleiðnimet stendur Permian frammi fyrir áskorunum. Vatnsskortur er vaxandi vandamál þar sem hver brotnunarhola krefst allt að 50 milljóna lítra af vatni. Gasbrennsla á svæðinu er einnig undir gagnrýni umhverfissinna, þar sem aðgengi að gasflutningsleiðum er takmarkað. Hjá fyrirtækjum eins og Occidental Petroleum er nú unnið að föngun á koltvísýringi sem mætti tengja við græn vetnisverkefni á sambærilegan hátt og rædd hafa verið hjá Carbfix á Íslandi.

Sérfræðingar Rystad Energy spá því að framleiðsla í Permian gæti náð 7,2 milljónum tunna á dag á næstu árum, en jarðfræðilegar takmarkanir kunna að setja þak á vöxtinn eftir 2028. Þetta þýðir að Ísland og önnur ríki sem treysta á innflutt jarðefnaeldsneyti gætu staðið frammi fyrir nýju ójafnvægi á heimsmarkaði um leið og orkuskipti yfir í rafmagn, vetni og rafeldsneyti taka við sér af fullum krafti.