Sancties op Russische olie: Urals-korting versmalt en Aziatische kopers consolideren posities
De Urals-korting versmalt tot 13 dollar terwijl Aziatische raffinaderijen Russische olie consolideren. Belgische afhankelijkheid blijft minimaal dankzij diversificatie.
De westerse sanctieregimes tegen Russische olie-export blijven in 2026 een dominante factor op de wereldmarkt. De prijsplafondregeling van de G7, vastgelegd op 60 dollar per vat voor Russische ruwe olie, blijft van kracht maar de naleving brokkelt af. Volgens recente data van Argus Media is de korting van Urals ten opzichte van Brent geslonken tot ongeveer 13 dollar per vat, tegenover meer dan 30 dollar in 2023.
De versmalling weerspiegelt de consolidatie van een schaduwvloot van ongeveer 600 tankers, die buiten westerse verzekeringssystemen opereert. Indiase, Chinese en Turkse raffinaderijen hebben zich gepositioneerd als structurele afnemers. Reliance Industries in Jamnagar verwerkt naar verluidt meer dan 600.000 vaten Russische crude per dag. De Chinese Shandong-onafhankelijke raffinaderijen verwerken eveneens grote volumes ESPO-crude.
Voor België, dat zijn directe import van Russische olie quasi volledig heeft afgebouwd na het zesde sanctiepakket van de EU in 2022, is de directe impact beperkt. Indirecte effecten blijven echter aanwezig. Diesel afkomstig uit Indiase raffinaderijen, die Russische ruwe olie verwerken, blijft de Europese markt bereiken als 'Indiase' productenstroom. De Haven van Antwerpen ontving in 2025 ongeveer 7,8 miljoen ton dieselproducten via niet-Russische routes, met India als groeiende leverancier (12 procent van het totaal).
De Europese Commissie heeft het 14e en 15e sanctiepakket aangevuld met maatregelen tegen LNG-overslag in Europese havens. Voor Zeebrugge, dat tot voor kort Russische LNG-ladingen overlaadde voor wereldwijde herexport, betekent dit een operationele beperking. Fluxys bevestigde dat sinds het tweede kwartaal van 2025 geen Russische LNG-overslagen meer plaatsvinden in Zeebrugge. Het volume dat dit raakte, bedroeg in 2023 nog circa 2,8 miljoen ton.
Belgische banken en verzekeraars passen hun compliance-procedures voortdurend aan. KBC, Belfius en Euler Hermes hanteren strikte due diligence op olietransacties met mogelijke Russische oorsprong. De Nationale Bank van België heeft in samenwerking met de Cel voor Financiële Informatieverwerking (CFI) richtlijnen uitgevaardigd over de detectie van prijsplafondovertredingen. Toezichthouders volgen vooral verzekeringscertificaten en attestation-procedures nauwgezet.
Op middellange termijn versterken sancties de Aziatische olieconsolidatie. Rusland verkoopt volgens cijfers van Kpler nu meer dan 60 procent van zijn zeegebonden ruwe olie aan China en India, vergeleken met minder dan 15 procent voor de invasie van Oekraïne. Voor Europa, en bij uitbreiding voor België, betekent dit dat de afhankelijkheid van het Midden-Oosten, de Verenigde Staten en Westafrika structureel toeneemt. Het Belgische Internationaal Strategisch Centrum, een denktank verbonden aan de Egmont-stichting, waarschuwt dat deze hertekening de Europese leverancierskwetsbaarheid verschuift in plaats van vermindert. Diversificatie en versnelde elektrificatie blijven volgens hen de enige duurzame antwoorden, naast investeringen in lokale productie zoals offshore wind in de Noordzee, waar België via Princess Elisabeth Eiland een sleutelrol speelt.
